අජන්තා ලෙන් සංකීර්ණය ගැන දැනගමු

 මුලින්ම මේ වීඩියෝව බලා සිටිමු.

ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍ර ප්‍රාන්තයේ ඝන වනාන්තරයකින් වටවුණු අශ්ව ලාඩමක හැඩැති දැවැන්ත ගිරි කුළක් මත පිහිටා ඇති අජන්තා ලෙන්, පුරාණ බෞද්ධ කලා ශිල්පයේ අග්‍රගණ්‍ය නිර්මාණයක් ලෙස ලොව පුරා ප්‍රකටය. ක්‍රිස්තු පූර්ව 2 වන සියවසේ සිට ක්‍රිස්තු වර්ෂ 5 වන සියවස දක්වා කාලය තුළ කළුගල් පර්වතය හාරා අතින්ම නිර්මාණය කරන ලද මෙම ලෙන් 30 කින් සමන්විත සංකීර්ණය 1983 වසරේදී යුනෙස්කෝ ලෝක උරුමයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

ඉතිහාසය සහ අහඹු සොයාගැනීම

අජන්තා ලෙන් නිර්මාණය වීම ප්‍රධාන යුග දෙකකට බෙදා දැක්විය හැක:

මුල් යුගය (සාතවාහන යුගය): ක්‍රි.පූ. 2 වන සියවසේදී ථේරවාදී සම්ප්‍රදායට අනුව නිර්මාණය වූ මුල්ම ලෙන් කිහිපය මෙයට අයත් වේ. මෙහිදී බුදුරදුන් සංකේතාත්මකව (පාද සටහන, ධර්ම චක්‍රය) නිරූපණය කෙරිණි.


දෙවන යුගය (වාකාටක යුගය): ක්‍රි.ව. 5 වන සියවසේදී හරිෂේන රජුගේ පාලන සමයේදී මහායාන සම්ප්‍රදායට මුල්තැන දෙමින් සුවිශේෂී මූර්ති සහ විචිත්‍රවත් සිතුවම් රැසක් එක් විය.

බුදුදහමේ පරිහානියත් සමඟ සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ වනාන්තරයට යටවී සැඟව පැවති මෙම ලෙන් සංකීර්ණය, 1819 වසරේදී බ්‍රිතාන්‍ය හමුදා නිලධාරියෙකු වූ ජෝන් ස්මිත් (John Smith) විසින් ව්‍යාඝ්‍ර දඩයමේ යෙදී සිටියදී අහඹු ලෙස යළි සොයා ගන්නා ලදී.

ලෙන් නිර්මාණ ශිල්පය සහ වර්ගීකරණය

අජන්තා ලෙන් සියල්ලම වාගෝරා (Waghora) නදිය අසබඩ පිහිටි පර්වත බෑවුමේ පිහිටා ඇති අතර, ඒවා ප්‍රධාන වශයෙන් කොටස් දෙකකට වෙන් කෙරේ:

චෛත්‍ය ශාලා (වන්දනා ස්ථාන): මධ්‍යයේ ස්තූපයක් සහ දෙපස කුලුනු පේළි සහිත දිගටි හැඩැති යාඥා ශාලා (ලෙන් අංක 9, 10, 19, 26).


විහාර (භික්ෂු ආවාස): භික්ෂූන් වහන්සේලා වැඩසිටි, භාවනා කළ සහ ධර්මය හැදෑරූ කුටි සහිත ශාලා. මෙහි විශාලතම කොටස විහාර ගණයට අයත් වේ.

නොමැකෙන සිතුවම් සහ මූර්ති කලාව

ලෝකයේ අවධානය අජන්තාව වෙත වඩාත්ම යොමු වන්නේ එහි ඇති "ෆ්‍රෙස්කෝ-සෙකෝ" (Fresco-secco) ක්‍රමයට අඳින ලද සිතුවම් නිසාවෙනි. මැටි, ගොම, පිදුරු සහ හුණු මිශ්‍රණයක් බිත්තිය මත ආලේප කර, ඒ මත ඛනිජ සහ ශාකසාර ස්වභාවික වර්ණ යොදාගෙන මෙම චිත්‍ර ඇඳ ඇත.

පද්මපාණී සහ වජ්‍රපාණී බෝධිසත්ව සිතුවම්: පළමු ලෙනෙහි ඇති නෙළුම් මලක් අතැති පද්මපාණී බෝධිසත්ව රූපය, එහි ඇති මෘදු බව සහ කරුණාවන්ත දෙනෙත් නිසා මුළු ලෝකයේම කලා විචාරකයන්ගේ පැසසුමට ලක්ව ඇත.


ජාතක කතා: වෙස්සන්තර, මහාජනක, ඡද්දන්ත සහ සිවී වැනි ජාතක කතා රැසක් සිත් ඇදගන්නාසුළු අයුරින් බිත්ති පුරා සිතුවම් කර තිබේ.


පිරිනිවන් මංචකය: 26 වන ලෙනෙහි පිහිටි අඩි 29ක් පමණ දිගැති බුදුරදුන්ගේ පිරිනිවන් පෑම නිරූපණය කරන දැවැන්ත ශෛලමය ප්‍රතිමාව ඉතාම සංවේදී නිර්මාණයකි.

සංචාරය කිරීමට බලාපොරොත්තු වන අයට වැදගත් කරුණු

ළඟාවීම: ආසන්නතම ගුවන් තොටුපළ සහ ප්‍රධාන දුම්රිය ස්ථානය පිහිටා ඇත්තේ ඖරංගාබාද් (වත්මන් ඡත්‍රපති සම්භාජිනගර්) නගරයේය. එතැන් සිට පැය 2-3 කින් (කිලෝමීටර් 100ක් පමණ) අජන්තාවට ළඟා විය හැක.


හොඳම කාලය: නොවැම්බර් සිට මාර්තු දක්වා පවතින සුවපහසු ශීත කාලගුණය සංචාරයට වඩාත් සුදුසුය.


සඳුදා දින වසා ඇත: අජන්තා ලෙන් සංකීර්ණය සෑම සතියකම සඳුදා දිනවල නරඹන්නන් සඳහා වසා තබයි.


ආරක්ෂිත උපදෙස්: සිතුවම්වල වර්ණ මැකී යාම වැළැක්වීම සඳහා ලෙන් තුළ ඡායාරූප ගැනීමේදී ෆ්ලෑෂ් ලයිට් (Camera Flash) භාවිතය සපුරා තහනම් වේ.

වසර දෙදහසකට පෙර මිනිස් ශ්‍රමය සහ නොසැලෙන භක්තිය උපයෝගී කරගෙන, කළුගල් කුහර තුළ ජීවය පිඹින ලද අජන්තා කලා නිර්මාණ යනු හුදෙක් ආගමික සිහිවටනයක් පමණක් නොව, ආසියාතික ශිෂ්ටාචාරයේ උච්චතම නිර්මාණශීලීත්වයේ ප්‍රතිබිම්බයකි.