සීගිරියේ මෙකී නොකී සියළු කතා

 

සිගිරිය - පීතෘඝාතකයෙකුගේ ස්වර්ගයද නැතහොත් තවත් අභිරහසක්ද?

මීටර් 200 ක් පමණ උසකට එකපාරටම ඉහළට නැගී සිටින මහා ගල් පර්වතයක් මැදින් ඉදිකරන ලද මාළිගාවක් ගැන ඔබ අසා තිබේද? ලෝකයේ අටවන ප්‍රාතිහාරිය ලෙස හැදින්වෙන සිගිරිය පිළිබදව ඔබට හොදින් දන්නා බව සිතමි. ඒත් ඉතින් අද මේ ලිපියෙන් මම කියන්නට සිතන්නේ සාමාන්‍යයෙන් අප ඉස්කෝලේදී ඉගෙනගත් සිගිරි කතාවට වඩා තවත් පුදුම කරුණු රාශියක් මේ පිළිබදව තිබෙන බවයි.

කාශ්‍යප රජතුමාගේ අඳුරු කතාව

සාමාන්‍යයෙන් අපිට මතකයි නේද කාශ්‍යප රජතුමා තමන්ගේ තාත්තා වන දාතුසේන රජතුමා මැරුවා කියන එක. ඒත් ඇත්ත වශයෙන්ම මේ කතාව මෙතනින් ඇරඹෙන්නේ නැහැ. කාශ්‍යප තමයි දාතුසේන රජතුමාගේ වැඩිමහල් පුතා. ඒත් ඔහු උපන්නේ රාජකීය කුලයේ කාන්තාවකගෙන් නොවෙයි. ඒ නිසා සිංහාසනයට එන්නට තිබුනේ ඔහුගේ බාල සොහොයුරු මොග්ගලානයි. මේක තමයි කාශ්‍යපට දැඩි කනගාටුවක් සහ කෝපයක් ඇති කළ ප්‍රධානතම හේතුව.

ඉතින් මෙතැන තමයි හමුදාපති මිගාරය එන්නේ. මිගාරය දාතුසේන රජතුමාගේ බෑනා වගේම ඥාති බැදීමකුත් ඇති අයෙක්. 

ඒත් මෙම ඥාති බැදීම පසුකලෙක දැඩි වෛරයකට පෙරළි තිබුනා. ඉතිහාසයේ පවසන්නේ මෙවැන්නක්. මිගාර සෙන්පතිගේ භාර්යාව වුණේ දාතුසේන රජුගේ දියණියයි. මිගාර කිසියම් විටෙක තම භාර්යාවට පහර  දී තිබූ අතර ඒ බව යම් අවස්ථාවක රජ්ජුරුවෝ ආය අසලට එන විට ඇගේ ඇඳුම්වල තිබුණු ලේ පැල්ලම් වලින් දැනගෙන තිබුනා. මෙයින්ර රජ්ජුරුවෝ කෝපයට පත් වුණා.

ඒත් රජ්ජුරුවෝට එක්වරම මිගාරට දඬුවම් කරන්න බැරි වුණා. ඒ නිසා දාතුසේන රජු තමන්ගේ කෝපය මිගාරගේ අම්මා කෙරෙහි යොමු කළා. ඒ අම්මව ජීවතුන් අතරේම ගිනි තියලා මරලා දැම්මා.

මේක හරිම කම්පා සහගත සහ තේරුම්ගන්න අමාරු ක්‍රියාවක්. විශේෂයෙන්ම මිගාරගේ අම්මා වුණේ රජ්ජුරුවෝගේම නංගි නිසා. ඓතිහාසික වාර්තාවල තියෙනවා මේ දඩුවමේ කුරිරුකම - ඇයව නිරුවත්ව ජීවතුන් අතරේම ගිනි තියලා මරලා දැම්මා කියලා.

මේ ම්ලේච්ඡ ක්‍රියාවේ ප්‍රතිවිපාක භයානක විය. මේ අතිශය කුරිරු ක්‍රියාව නිසා මිගාරයාගේ හිතේ දැවුන පළිගැනීමේ ගින්න රජුට එරෙහිව කාශ්‍යපත් එක්ක කුමන්ත්‍රණ පටන් ගන්න හේතුවක් වුණා.

477 වන වර්ෂයේදී කාශ්‍යප සහ මිගාරයා එක්ව රජවරයා නෙරපා හැරියා. ඔහුව සිරකොට තිබියදී කාශ්‍යප හිතුවා අයියා ළඟ රජගේ ධනය සගවා තියාගෙන බෙනවා කියලා. ඒත් දාතුසේන රජතුමා එතුමා ගෙන ගියේ තමන් හදපු කළ වැව ළඟට. එතන ඇඟිල්ල දික්කරලා කිව්වා "මේ තමයි මගේ එකම නිධානය" කියලා.

මේකෙන් කාශ්‍යප ගොඩක් කෝප වුණා. ඒත් ඇත්තටම තමන්ගේ තාත්තාව මරන්න අණ කළේ මිගාරයාගේ පළිගැනීමේ අවශ්‍යතාවය නිසාද කියන ප්‍රශ්නේ තිබෙනවා. කෙසේවෙතත් මිගාරයා දාතුසේන රජතුමා පණපිටින් බිත්තියක වසා දැම්මා. මේක චූලවංශයේ තිබෙන විස්තරය. තවත් කතාන්දරයක් තිබෙන්නේ එතුමා කළ වැවේ බැම්මේම වසාලා මරා දැම්මා කියන එක.

භය සහ පසුතැවිල්ල - සිගිරියේ උපත

පියාගේ මරණයට සෘජුවම බැඳිලා හෝ වක්‍රව බැඳිලා තිබුණු කාශ්‍යපට දැන් ජනතාවගේ පිළිගැනීම නැහැ. භික්‍ෂූන්ද ඔහුව "පිතෘඝාතක කාශ්‍යප" ලෙස හැඳින්වුවා. බාල සොහොයුරු මොග්ගලාන දකුණු ඉන්දියාවට පැන ගියා. කාශ්‍යපට හොදින්ම තේරුණා මොග්ගලාන ආයේ හමුදාවක් එක්කගෙන එයි කියලා.

ඉතින් තමයි ඔහු සිතුවේ අනුරාධපුරයේ සිටීමෙන් වඩා ආරක්‍ෂිත තැනක් සොයා යන්න. ඒක තමයි සිගිරිය. මීටර් 200 ක් හෝ අඩි 600 ක් පමණ උස මේ මහා ගල් පර්වතය කාශ්‍යපට සුදුසුම ආරක්‍ෂිත බලකොටුව වුණා.

මේ තැන තෝරාගන්න හේතුවක් තිබුනා. බුදුදහම තුළ කියනවා දෙවියන්ගේ කුවේර දෙවියන්ගේ අලකමන්ද නම් අහස්තලේ මාළිගාවක් ගැන. කාශ්‍යප සිතුවා "මගේ මාළිගාවත් එහෙම මායාවකින් යුත් දෙයක් කළ යුතුයි“ කියා. ඉතින් තමයි සිගිරි බිත්ති සුදු පාටින් පොලිෂ් කර, ඒකේ බටහිර දෙපස්ස රන්වන් කාන්තා සිතුවම්වලින් අඳින්න.

සිතුවම් - 500 ක් තිබුනා කියනවා

දැන් අපිට පෙනෙන්නේ සිතුවම් 21 ක් විතර. ඒත් මුලින් පේන්ට් කරලා තිබුනේ සිතුවම් 500 ක් විතර! මීටර් 140 ක් දිගයි මීටර් 40 ක් උසයි තරම් විශාල ප්‍රදේශයක් තිබුනා සිතුවම්වලින් පිරිලා. හිතාගන්න බැහැනේ ඒ අපූරුව?

මේ සිතුවම්වල තියෙන්නේ අර්ධ නිරුවත රන්වන් කාන්තාවන්. ඔවුන්ගේ අත්වල මල් තියෙනවා. ඇතැම් අය කියනවා මේ කාශ්‍යපගේ 500 ක් විතර හිටපු පසුබිමේ කාන්තාවන් කියලා. තවත් අය කියනවා මේ අප්සරාවෝ වගේ දේවදූතියන් කියලා. ඒවගේම අප දේශයේ සිටි අග්‍රගණ්‍ය පුරාවිද්‍යාඥ මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන මහතාට අනුව මේ සිතුවම් වල දැක්වෙන්නේ “මේඝලතා සහ විජ්ජුලතා“ යන සුරූපිනියන් බව. කෙසේවෙතත් මා ඒ පිළිබදව වඩාත් සොයාබලා නැතිනිසා ඒ කාරණා පිලිබදව සටහන් කරන මෙන් මම ඔබගෙන් ඉල්ලා සිටිනවා.

(මෙම පින්තූර ai තාකෂනය මගින් නිර්මාණය කරන ලද පින්තූර ඒ්වා අප දන්නා සීගිරි අපස්රාවන්ගේ නොවුනත් එයට ආසන්න වශයෙන් නිරූපණය කිරීමට යොදා ගෙන තිබේ).

තවද මෙම සිතුවම් බලද්දී හරියට ඉන්දියාවේ අජන්තා ගුහාවල තියෙන සිතුවම් වගේයි. අනුරාධපුර යුගයේ තිබුනු සිතුවම්වලට වඩා මේ තරමක් වෙනස්.

ඇත්තටම කාශ්‍යප ඉතින් බෞද්ධයෙක් වුණත් ලෞකිකව අලංකාර දේ හදන්න පටන් ගත්තේ ඔහුව භික්‍ෂූන් ප්‍රතික්‍ෂේප කරපු නිසා. ඔහු හිතුවා තමන් එයාලාගේ නීති රීති අනුව ජීවත් වෙන්න ඕන නැහැ කියලා. ඒ නිසා තමයි මේ තරම් අලංකාර මාළිගාවක් හැදුවේ.

කතා කරන බිත්තිය - Mirror Wall

අඩුම තරමින් මෙයත් අපූරුයි. සිගිරියේ එක් කොටසක් ඉතා පොලිෂ් කරලා දර්පණයක් වගේ හැදුවා. කාශ්‍යප ඒ පැත්තෙන් ඇවිදිද්දී තමන්ගේ පිළිබිඹුව බලන්න පුළුවන් තරමටයි එය පොලිෂ් කරලා තිබුනේ.

ඒත් මේකේ තවත් විශේෂත්වයක් තිබෙනවා. කාශ්‍යප මැරිලා මාළිගාව බෞද්ධ විහාරයක් වුණා. ඊට පස්සේ 6 වන සියවසේ සිට 14 වන සියවස පමණ දක්වා මේ තැනට පැමිණි මිනිස්සු මේ බිත්තියේ කවි ලිව්වා! සංඛ්‍යාවට ගත්තොත් මේ වගේ කවි 1500 ක් පමණ තිබුනා. දැන් ඒවායින් 685 ක් විතර පරිවර්ථනය කරලා තිබෙනවා.

මේ කවි බලන්න ගොඩක් අපූරුයි. ඇතැම් අය සිතුවම්වල කෙල්ලන්ට ප්‍රේම කවි ලියලා තියෙනවා. ඇතැම් අය නම් ඊර්ෂ්‍යාවෙන් ලියලා තියෙන්නේ. මේ බලන්න එක කවියක්:

"මුල ලා මා සැනැහි පුල් පියුමන් සේය් බමර් දුත්"

තේරුම - "පුබුදු නෙළුම් දැක්ක මී මැස්සෙක් වගේ මගේ සිත සතුටට පත් වුණා"

තවත් එක කවියක් තියෙනවා ගොඩක් විනෝදජනක:

"මම බුදල් කියන අයා. මිනිස්සු සියයක් එක්ක සිගිරිය බලන්න ආවා. අනිත් හැමෝම කවි ලිව්ව නිසා මම ලිව්වේ නැහැ!"

හිතන්න මිනිස්සු අදත් කරන එකම වැඩේනේ. "මම මෙහෙ හිටියා" කියන එක ලියන්න හදන එක!

ලෝකයේ පැරණිතම උද්‍යාන සැලැස්ම

කතාව තව නිම වෙලා නැහැ. සිගිරියේ උද්‍යාන තුනක් තිබුනා. ජල උද්‍යාන (Water Gardens), ගල් උද්‍යාන (Boulder Gardens), සහ පඩිපෙළ උද්‍යාන (Terraced Gardens). මේ උද්‍යාන තිබුණු ආකාරය බලද්දී තමයි තේරෙන්නේ කාශ්‍යප තමන්ගේ කාලයට වඩා කොච්චර දක්‍ෂයෙක්ද කියන එක.

ජල උද්‍යානයේ තිබුණු ජල මාර්ග, පිහිනුම් තටාක, දිය ඇල්ල වගේ ජල ක්‍රම 1500 ක් පමණ යන කාලයකට පස්සේ දැන්වත් වැඩ කරනවා! මේක වැදගත් නිසා කියන්නේ - අද අපිට නවීන තාක්‍ෂණයත් එක්ක හරි කරන්න අපහසු දේවල් ඒ කාලේ කරලා තිබෙනවා. අද වැසි වැහුවාම ඒ දිය ඇල්ලවල ජලය ගලා යනවා දැන්වත්!

සිංහ පෑය - සිගිරිය නමට හේතු

ගලේ උඩට යන්න තිබුණු එකම මාර්ගය තමයි සිංහ දොරටුව. මේක හැදුවේ දැවැන්ත සිංහයෙක් වගේ. සිංහයාගේ කටින් ඇතුල්ලට ගිහිල්ලා තමයි මාළිගයට යන්න තිබුණේ. දැන් තිබෙන්නේ සිංහයාගේ දැවැන්ත පාද දෙක පමණයි. ඒත් ඒවායේ නියපොතු දැක්කාම තමයි තේරෙන්නේ මුළු සිංහයා කොච්චර විශාල වෙන්න ඇත්ද කියන එක. පාදයක් තනියම මිනිස්සෙක් තරම් උසයි!

සිංහ-ගිරිය කියන නම ආවේ මේ සිංහ දොරටුවෙන් තමයි. බ්‍රිතාන්‍ය පුරාවිද්‍යාඥයෙක් වූ HCP Bell මහතා 1898 දී මේ සිංහ පාද දෙක සොයා ගත්තා.

අභිරහස් හා විවාද

දැන් මෙතන තියෙන විවාද රාශියකුත් ඉන්නවා. ඇතැම් කථා කියනවා සිගිරිය ඇත්තටම රාවණා රජගේ අලකමන්ද මාළිගාව කියලා. 'රාවණ කථා' කියන පුරාණ පොතක කියනවා මායදාණව කියන ශිල්පියා තමයි සිගිරිය හදන්න මුල් වැඩේ කළේ කියලා. රාවණගේ තාත්තා වන විශ්‍රවස් මුනිගේ අණ පරිදි කියලායි ඒ පොතේ තියෙන්නේ.

මුලින් මේක හිටියේ කුවේර දෙවියන්ගේ අලකමන්ද කියලායි කිව්වේ. ඊට පස්සේ රාවණා මේ තැන අත්කර ගත්තා කියලා කියනවා. ඊට පස්සේ මේක "චිත්‍රකූට" කියලා හැඳින්වුණා. ඇත්තටම මේවා නිශ්චිතව කිව යුතු ඓතිහාසික සාධක අනුව නොවෙයි. ඒත් ජනප්‍රිය විශ්වාස මේ වගේ තිබෙනවා.

තවත් කතාවක් කියනවා ක්‍රි.පූ. 3 වන සියවසේ පටන් මේ ගල් ගුහා බෞද්ධ භික්‍ෂූන්ගේ නිවාස බවට පත්වුණා කියලා. ඒ සාක්‍ෂි තවම තියෙනවා. බ්‍රාහ්මී අකුරින් ලියන ලද පරිත්‍යාග ශිලා ලේඛන ගල්වලම කැටයම් කරලා තිබෙනවා.

තවත් මතයක් තියෙනවා කාශ්‍යප හුදෙක් මෙම ස්ථානය තෝරා ගත්තා පමණයි කියලා. මාළිගය හදන්න පටන් ගත්තේ ඔහුගේ තාත්තා දාතුසේන රජතුමායි. ඒත් එය කොහොම හෝ අපූරු ලෙස සම්පූර්ණ කළේ කාශ්‍යප තමයි.

තවත් විචිත්‍ර කතාවක් කියනවා කාශ්‍යප ඇත්තටම සතුටු ජීවිතයක් ගත කළ රජෙක් කියලා. සිගිරිය ඔහුගේ සතුට ගෙදර වගේ දෙයක් වුණා කියලා කියනවා. 500 ක් විතර බිරියන් හිටියලු!

යුද්ධය හා අවසානය

ඉතින් 18 වසරක් විතර සිගිරියේ හිටපු කාශ්‍යපට අනිවාර්‍යයෙන්ම එදා මුහුණ දෙන්න වුණා. මොග්ගලාන දකුණු ඉන්දියාවෙන් විශාල හමුදාවක් එක්කගෙන ආවා. යුද්ධය වුණේ සිගිරිය අවට තැනිතලාවේ.

මෙතන වෙච්ච දේ ගැන චූලවංශයේ  මෙසේ පවසයි. 

සටන

ක්‍රි.ව. 495 දී (වසර 18ක පාලන කාලයකින් පසු), මෝගලාන දකුණු ඉන්දියාවෙන් හමුදාවක් සමඟ ආපසු පැමිණියා. එතකොට ඔහු තම සහෝදර කාශ්‍යපට එරෙහිව යුද්ධය ප්‍රකාශ කළා. තීරණාත්මක සටන පැවැත්වුණේ කුරුණෑගල ආසන්නයේ පිහිටි අඹකට්ටාකොල ප්‍රදේශයේ.

මාරාන්තික වරදවා වටහාගැනීම

සටන අතරතුර කාශ්‍යපට දෙයක් බරපතල ලෙස වැරදුණා. කාශ්‍යප රජු පිට නැගී සිටි යුධ ඇතා උපායමාර්ගික වාසියක් ලබා ගන්න හැරුණා. නමුත් හමුදාව මේ චලනය වරදවා තේරුම් ගත්තා - රජ්ජුරුවෝ පසුබසින බව හිතලා. සමහර විස්තර වලට අනුව ඔහු වගුරු බිමකින් වැළකී සිටින්න උත්සාහ කරලා තිබෙනවා.

හමුදාවේ පැනීම

මේ වරදවා වටහාගැනීම මාරාන්තික විය. හමුදාව හිතලා තිබුණා රජ්ජුරුවෝ පසුබසිනවා කියලා, ඒ නිසා කාශ්‍යපගේ හමුදාව ඔහුව අතහැර දැම්මා. එක විස්තරයකට අනුව, මිගාර (ඔහුගේ මස්සිනා සහ සහචරයා) හමුදාවට පසුබැසීමට සංඥා කළා. එතකොට රජුගේ විශාල හමුදාව බිඳී ගොස් පලා ගියා.

කාශ්‍යපගේ මරණය

නිශ්චිත පරාජයට මුහුණ දෙමින් හමුදාව විසින් අතහැර දමන ලද කාශ්‍යප, අල්ලා ගැනීමට වඩා තමාම ජීවිතය අවසන් කර ගැනීම තෝරා ගත්තා. ඔහු තම කිනිස ඇදගෙන, තමාගේම ගෙලට ඇන, කිනිස ඉහළට ඔසවා නැවත කොපුවට ඇතුළු කළා. මේ අවසාන නාට්‍යමය අභිනය මගින් ඔහු මෝගලානට පෙන්වන්න උත්සාහ කළේ තමන්ගේම ජීවිතය තමා විසින්ම අවසන් කර ගත් බවයි.

පසු සිද්ධීන්

මෝගලාන සහෝදරයාගේ ලේ වැගිරීමට සිදු නොවීම ගැන සහනයක් දැනුණා. ඔහු වැටුණු රජුගේ අවමංගල්‍ය කටයුතු ගෞරවනීය ලෙස ඉටු කළා. සිංහාසනය නැවත ලබා ගැනීමෙන් පසු, මෝගලාන සීගිරිය අතහැර දමා අගනුවර නැවත අනුරාධපුරයට ගෙන ගියා.

මොග්ගලාන ආයෙත් අනුරාධපුරයට අගනුවර ගෙනියද්දී සිගිරිය වුණේ බෞද්ධ විහාරයක්. 14 වන සියවස පමණ දක්වා මේ විහාරය පැවතුණා. ඊට පස්සේ මේ තැන අමතක වුණා වගේ.

බටහිර ජාතීන් විසින් නැවත සොයා ගැනීම

1831 දී තමයි බ්‍රිතාන්‍ය හමුදාවේ මේජර් ජොනතන් ෆෝබ්ස් මහතා පොළොන්නරුවේ සිට යන්න කොට අහම්බෙන් සිගිරිය සොයා ගත්තේ. ඊට පස්සේ බ්‍රිතාන්‍ය පුරාවිද්‍යාඥයෝ ප්‍රධාන වශයෙන් HCP Bell මහතා මේ තැනේ විශිෂ්ටකම කොටස් හෙළි කළා.

අද සිගිරිය යුනෙස්කෝ ලෝක උරුමයක් වුණේ 1982 දී. ලෝකයේ අටවන ප්‍රාතිහාරිය ලෙස හැඳින්වෙනවා. සෑම වසරකම ලක්‍ෂ ගණන් සංචාරකයෝ මේ තැනට පැමිණෙනවා.

අවසාන සිතිවිලි

ඉතින් කාශ්‍යප රජතුමා මාතෘඝාතකයෙක්ද, ශිල්ප ප්‍රේමියෙක්ද, මොකක්ද කියන ප්‍රශ්නේට හරියටම උත්තර දෙන්න අපහසුයි. ඔහු තමන්ගේ තාත්තාගේ මරණයට හේතුවක් වුණේ ඇත්ත. ඒත් එතුමා නිර්මාණය කළ මේ අපූරු ස්ථානය බලද්දී තේරෙනවා ඔහු අතිශය දක්‍ෂ නායකයෙක්, කලා ශිල්පයට කැමති කෙනෙක්, ඉංජිනේරු දැනුමෙන් යුතු කෙනෙක් කියලා.

මගේ මතය අනුව කාශ්‍යප කොච්චර කලාකාමීවූවත්, තමන්ගේ තාත්තාගේ මරණය පිළිබඳව තිබූ පශ්චාත්තාපය ඔහුව දිවා රෑ පීඩාවට ලක් කරන්න ඇති කියලා. ඒ නිසා තමයි සමහර ඉතිහාසඥයෝ කියනවා ඔහු බෞද්ධ පූජාවන්, පිංකම්, දන්සැල් පවත්වන්න මහන්සි වුණේ තමන්ගේ සිත සනසා ගැනීමටයි කියලා.

1500 ක් පමණ වසරකට පස්සේ දැන්වත් සිගිරිය නැගී සිටින විදිය, එහි ජල ක්‍රම අද්දවත් වැඩ කරන විදිය, සිතුවම් තවම තිබෙන ආකාරය... මේ සියල්ල අපේ මුතුන් මිත්තන්ගේ ශිල්ප හැකියාව පිළිබඳව අපිට ආඩම්බර වෙන්න හේතු දෙනවා.

Cobra Hood Cave - නාග ගුහාව හා අභිරහස් මිනී සිරුරු

සිගිරියේ Boulder Garden එකේ තියෙන තවත් අමුතු තැනක් තමයි Cobra Hood Cave නැතහොත් පරුමක නාගුලිය ලෙන. මේ ගල් කොටස හරියට නාගයෙක්ගේ හිස වගේ.

මේ ගුහාවේ තිබුනේ මල් හා සත්ත්ව සිතුවම්. දැන් ඒවා බොහෝමයක් අතරමං වුණත් මඳ හෝ සලකුණු තවම තියෙනවා. තවත් වැදගත් දෙයක් තමයි ක්‍රි.පූ. 2 වන සියවසේ බ්‍රාහ්මී ලිපියක් මේ ගුහාවේ තිබෙන එක. ඒ ලිපියෙන් කියවෙන්නේ නාගුලි නම් ප්‍රධානයෙක් මේ ගුහාව භික්‍ෂූන් වහන්සේලාට පිළියම් කළා කියලා.

ඉතින් දැන් මේ "නාගුලි" කියන නම ගැන තමයි ජනප්‍රිය කතාවක් තිබෙන්නේ. රාමායණයට අනුව කුඩා වියේදී සීතා දේවිය සොයා ගත්තේ කුඹුරක යැයි කියනවා. ඇයව සොයා ගත්තේ නගුලක් (නාගල්) ගහනකොටයි. ඒ නිසා සීතා දේවියට තවත් නමක් ලෙස "නාගුලි" කියා හැඳින්වුණා කියන කතාව තියෙනවා. මේ නිසා ඇතැම් අය කියනවා මේ ගුහාව සීතා දේවිය රැඳවුණු තැන විය හැකි කියලා. ඒත් ඒ සදහා තවම නිශ්චිත සාක්‍ෂි හම්බ වෙලා නැහැ.

තවත් අද්භූත සොයාගැනීමක් තමයි 1991 දී මේ ගුහාවේ කළ කැණීම්වලින් තරුණ පිරිමි මිනිසුන් නවදෙනෙක්ගේ අස්ථි සොයා ගත්ත එක! පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ වෛද්‍ය පීඨයේ ව්‍යුහ විද්‍යා අංශය මේ අස්ථි පරීක්‍ෂා කළ බව පැවසෙන අතර මේ අය සෙන්ටිමීටර් 152 ක් හෝ ඊට වැඩි උසක් ඇති තරුණ සෞඛ්‍ය සම්පන්න පිරිමි මිනිසුන්. ඔවුන් භූමදාන කර තිබුණේ බටහිර-නැගෙනහිර දිශාවට මුහුණ ලා, අත් ඉදිරිපසට එක්කරගෙන, මුහුණ දකුණට හරවා.

මේ මිනිසුන් කවුද? ඇයි මෙහෙම සුද්ධාචාර ක්‍රමයකට අනුව භූමදාන කළේ? මේ පිළිබඳව තවම තීරණාත්මක උත්තරයක් නැහැ. ඇතැම් අය කියනවා මේ භික්‍ෂූන් විය හැකි කියලා. තවත් අය කියනවා මේ යුද්ධයකදී මිය ගිය සොල්දාදුවන් විය හැකි කියලා.

සිගිරියේ රහස් සුරැඟිල්ල සහ උමං මාර්ග?

බොහෝ පුරාණ ජනප්‍රිය කථා කියනවා සිගිරියේ යටිබිම් උමං මාර්ග තිබෙනවා කියලා. කාශ්‍යප තමන්ගේ නිධන් සඟවා තැබුවා කියලා කියනවා. තවද හදිසි අවස්ථාවකදී පලාගන්න රහස් පිටවීමේ මාර්ග තිබුණා කියලා කියනවා.

මේ කථා වලට කොච්චර සත්‍යතාවයක් තිබෙනවාද කියන එක තවම හොදින් තහවුරු වෙලා නැහැ. ඒත් පුරාවිද්‍යාඥයෝ කියනවා සිගිරිය ගලේ බොහෝ තැන්වල තාම පුරාවිද්‍යා කැනීමකට ලක් නොකළ කොටස් ගොඩක් තියෙනවා කියලා. විශේෂයෙන් ගලේ පාමුල පැත්තේ සහ මැද පෙදෙස්වල තවම සොයා නොගත් කුහර විශාල ප්‍රමාණයක් තිබෙන්න පුළුවන්.

Ground-penetrating radar තාක්‍ෂණය භාවිතා කරලා මෑතකදී කරන ලද පර්යේෂණවලින් හෙළි වෙලා තියෙනවා සිගිරිය ගලේ යටි කොටස්වල අවකාශ ගණනාවක් තිබෙනවා කියලා. මේ ස්වාභාවික ගුහා ද, නැත්නම් මනුස්සයා විසින් නිර්මාණය කළ කුහරද කියන එක තවම නිශ්චිත නැහැ.

විශ්මයජනකය! එහෙම එක් තැනක් සොයා ගත්තොත් කොච්චර අලුත් තොරතුරු හම්බවෙයිද? සමහර විට රජුගේ පෞද්ගලික භාණ්ඩ, රන් රිදී, පැරණි ලේඛන, හෝ තවත් අතිරේක සිතුවම් හමුවෙන්න පුළුවන්!

සිගිරිය පිළිබඳව නොදන්නා තවත් කරුණු

මිටියාවත වැව: සිගිරියේ ජල ක්‍රම වැඩ කරන්නේ මිටියාවත වැව නම් ජලාශයකින්. මේ වැව කාශ්‍යප හැදුවාද නැතිනම් පැරණි භික්‍ෂූන් හැදුවාද කියන එකත් විවාදාත්මක කාරණයක්. ඒත් මේ වැවෙන් තමයි ඒ සියළු දිය ඇල්ල, පිහිනුම් තටාක, උද්‍යාන වලට ජලය ලබා දෙන්නේ.

සිගිරියේ සම්මාන: UNESCO මේ තැන World Heritage Site එකක් කළේ 1982 දී.  ප්‍රසිද්ධ විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ලේඛක Arthur C. Clarke මහතා   සිගිරිය හැඳින්වුවේ "ලෝකයේ අටවන ප්‍රාතිහාර්ය" ලෙසයි.

සිගිරි සිතුවම්වලට වන්දනාව: 1967 ඔක්තෝබර් 14 වනදා කඩාකප්පල්කරුවෙකු විසින් සිතුවම්වලට තීන්ත විසි කළා! මහා අපරාධයක් වුණත් මේ සිතුවම් නැවත යථා තත්ත්වයට පත් කරන්න රෝමයේ විශේෂඥයෝද සම්බන්ධ කර ගත්තා. 1968 අප්‍රේල් 11 වනදා මේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු අවසන් කළා.

මේ සදාමතකයේ තබාගත යුතු කාර්යයේ ප්‍රමුඛයා ඉතාලි ජාතික ලුසියානෝ මරන්සි මහතායි. 2007 ඔහු අප අතරින් වියෝවූ අතර ඔහු පිලිබදව මෙරට ජනයා සීගිරිය ගැන පවසන සෑම විටකදීම කෘතවේදීම මතක් කළ යුතු බවද පවසමි. 

ගලේ මුදුනේ කොච්චර පුළුල්ද?: ගලේ මුදුනේ මාළිගා නටබුන් තිබෙන තැන හෙක්ටයාර් 1.6 ක් පමණ (අක්කර 4 ක් පමණ) පුළුල්. මේ තරම් විශාල ප්‍රදේශයක් ඒ උසකදී පැතලියි! එතන වුනු මාළිගාව, ජල ගබඩා, උද්‍යාන කොතරම් අපූරු වෙන්න ඇත්ද?

පියුරංගල ගල: සිගිරියට කිලෝමීටරයක් පමණ උතුරින් තියෙන තවත් ගලක් තමයි පියුරංගල. මේ ගලට නැඟලා බලද්දී සිගිරි ගලේ අපූරු දසුනක් පෙනෙනවා. බොහෝ අය කියනවා අරුණ උදාව බලන්න පියුරංගලට නැගලා සිගිරිය බලන එක ලෝකයේ හොදම අත්දැකීම් වලින් එකක් කියලා. එතන බුදුරජාණන් වහන්සේගේ පිළිමයක්ද තියෙනවා.

සිගිරි රක්ෂිතය: සිගිරිය හුදෙක් ගලක් පමණක් නොවෙයි. ඒ වටේ වන සංරක්‍ෂිතයක් තියෙනවා. එතන විශේෂ වන සතුන්, කුරුල්ලන්, සමනලුන් ජීවත් වෙනවා. සිගිරිය ගලට නගින කොට අද්දර වදුරෝ බලාගෙන ඉන්න එක සාමාන්‍ය දෙයක්. තවද විශාල වන අලි පට්ටියක්ද ඒ වනාන්තරයේ ජීවත් වෙනවා.

කාශ්‍යපගේ සැබෑ චරිතය - නපුරැ අයෙක්ද නැත්නම් අභාග්‍යයෙක්ද?

මේ ප්‍රශ්නය ඉතිහාසඥයෝ අතර තාම විවාදයක්. සමහර අය කියනවා කාශ්‍යප තමන්ගේ තාත්තා මැරුවේ නැහැ කියලා. මිගාරය තමයි මැරුවේ. කාශ්‍යප පසුතැවිලි වුණා. ඒක නිසා තමයි බෞද්ධ භික්‍ෂූන්ට දන්සැල් දෙන්න, දානපතිකම් කරන්න උත්සාහ කළේ. ඒත් භික්‍ෂූන් ඔහුව ප්‍රතික්‍ෂේප කළා.

තවත් මතයක් කියනවා කාශ්‍යප තමන්ගේ තාත්තා මරන්න සෘජුවම සම්බන්ධ වුණා කියලා. ඒත් ඔහු අධිරාජ්‍යයක් පාලනය කරන්න තරම් දක්‍ෂ නායකයෙක් වුණා. ඔහු සිය රාජධානියේ ජනතාවට යුක්ති සාධාරණව කටයුතු කළා කියලා කියනවා.

කෙසේවෙතත් චූලවංශය ලියපු භික්‍ෂූන් වහන්සේලාට කාශ්‍යප කැමති නැහැ. ඒ නිසා ඔවුන් කාශ්‍යප ගැන ලියපු කතාව පක්‍ෂපාතී විය හැකියි. සමහර විට සැබෑ කාශ්‍යප අපි හිතන තරම් නපුරු අයෙක් නොවෙන්න පුළුවන්.

ඔහු බිය සිතින් ජීවත් වුණ කෙනෙක් කියා සිතේ. තමන්ගේ සොහොයුරා එයි කියා ඔහු දැන සිටි අතර භික්‍ෂූන් වහන්සේලාගේ ප්‍රතික්‍ෂේප කිරීමටද ඔහු ලක්වූවා. ජනතාවත් ඔහුට අකමැති නිසා සිගිරිය වගේ ආරක්‍ෂිත තැනක හැංගිලා ඉන්න හිතන්නට ඇති. ඒත් එහෙම හැංගිලා ඉන්නකොටත් ඔහු නිර්මාණ කළා ලෝකයේ අපූරුතම ශිල්ප කෘතියක්!

අවසාන සිතිවිලි

ඉතින් කාශ්‍යප රජතුමා පීතෘඝාතකයෙක්ද, ශිල්ප ප්‍රේමියෙක්ද, මොකක්ද කියන ප්‍රශ්නේට හරියටම උත්තර දෙන්න අපහසුයි. ඔහු තමන්ගේ තාත්තාගේ මරණයට හේතුවක් වුණේ ඇත්ත. ඒත් එතුමා නිර්මාණය කළ මේ අපූරු ස්ථානය බලද්දී තේරෙනවා ඔහු අතිශය දක්‍ෂ නායකයෙක්, ශිල්පයට කැමති කෙනෙක්, ඉංජිනේරු දැනුමෙන් යුතු කෙනෙක් කියලා.

තවත් තියෙනවා කියන්න දේවල්. උදාහරණයක් විදියට ගත්තොත් සිගිරිය අවට ප්‍රදේශයේ තවම සොයා ගෙන නැති භික්‍ෂු නිවාස ගණනාවක් තිබෙනවා. ඒවායින් සමහරක තවම කැණීම්වලට ලක් කරලා නැහැ. කවදාහරි ඒ තැන්වලින් තවත් පුදුම සොයාගැනීම් එනවා විය හැකියි.

එහෙම එක් සොයාගැනීමක් වුණොත් අපේ ඉතිහාසය පිළිබඳව අපිට තවත් නව දේවල් ඉගෙන ගන්න ලැබෙනවා. ඒක තමයි පුරාවිද්‍යාවේ රසවත්කම. 

ඒ නිසා ඔබටත් තව දේවල් දැනගන්න තිබුනොත්, අදහස් තිබුනොත්, හෝ ඔබ සිගිරියට ගිහින් අත්දැකීම් තිබුනොත් comment කරන්න අමතක කරන්න එපා. අපි එකට සිගිරියේ රහස් ගැන තවත් කතා කරමු!..